مديريت هيجان
تعريف هيجان
هيجان در زبان فارسي كلمه اي است كه بيشتر براي بيان احساسات و حالات پرشور و پرانرژي به كار مي رود.
ولي از نظر روانشناختي بيان تمام حالات احساسي و رواني مثبت و منفي را در بر مي گيرد.
از نظر ويليام جيمز، تغيرات جسمي و رواني است كه مستقيماً به دنبال ادراك يك واقعيت تحريك كننده حاصل مي شود.
هيجانات، مثل خشمف ترس ، عشق و محبت، تنفر، اميدي و نااميدي، نگراني و اضطراب،‌احساس حقارت، غرور، غم و اندوه، شادي، تعجب ، شرم ، پشييماني دلسوزي و ...
كاركرد هاي هيجانات
به زندگي ما تحرك و روح مي بخشد.
موجب همبستگي بيشتر ما و ديگران مي شود.
پايه و اساس هنر و خلق آثار هنري است.
مي تواند موجب توليد، يا اتلاف نيرو و انرژي شود.
اين توانايي بالقوه را دارد كه به اعمال كمك كننده يا آسيب زننده منجر شود.
مديريت هيجانات (هوش هيجاني) چيست؟
مهارت مديريت هيجانات فرد را قادر مي سازد تا هيجان ها را در خود و ديگران تشخيص داده،نحوي ي تأثير آن ها را بر رفتار بداند و بتواند واكنش مناسبي به هيجان هاي مختلف نشان دهد.
امروزه افراد را به ميزاني كه قادر باشند از هيجانات به نفع خود و روابطشان استفاده كنند داراي هوش هيجاني مي دانند.

اهميت مديريت هيجانات (هوش هيجاني)
برخورداري از هوش هيجاني موجب مي شود كه :
در موقعيت هاي تهديد كننده و خطرناك رفتار مناسبي را از خود بروز دهيم مانند داد كشيدن كودكي كه در معرض دزديده شدن قرار گرفته است.
- از خشنودي و شادي در زندگي خود و اطرافمان به نحو شايسته استفاده نماييم.
- نيازهاي ديگران را بهتر درك كرده و ضمن همدلي براي كمك به ديگران پيشقدم باشيم.
- حس مسؤوليت پذيري را در ما افزايش مي دهد، براي مثال به جاي اين كه بگوييم :‌او باعث عصبانيت من شد . مي گوييم :‌من عصباني شدم.
توصيه هايي براي افزايش مديريت هيجانات
1 – با تشكيل جلسات گروهي درباره احساسات و هيجانات خود مانند شادي و غم، عشق و تنفر، ترس و شجاعت و ... اطلاعات عيني تري پيدا كنيم.
2 – هيجان ها را همانند ميهمان خود عزيز بداريم ولي به آن ها اجازه ندهيم هر كاري كه دوست دارند انجام دهند.
3 – سعي كنيم بر هيجانات مثبت و مطلوب خود مانند شادي، عشق، همدلي و ... بيفزاييم.
4 – به كودكان كمك كنيم تا لغات و عباراتي را كه دربرگيرنده ي هيجانات و احساسات مي باشند را بياموزند و خود نيز بهتر احساسات خود را بيان كنيم.
براي مثال : احساس بي قراري مي كنم. احساس نااميد مي كنم. احساس شادي مي كنم و ...
5 – جهت كسب شناخت بهتر، احساسات و هيجانات ديگران را كه با آن ها برخورداريم و يا در خيابان و فيلم ها و كتاب هاي داستان مي خوانيم يا مي بينيم نامگذاري كنيم. براي مثال : به نظر مي رسد نااميد شده اي ، مثل اين كه آن خانم در فيلم احساس حسادت مي كند . و...
6 – از كودكان بخواهيم احساسات خود را نقاشي كنند. مثال : مي توني خشم خودت را نقاشي كني؟ ، وقتي خيلي مي ترسي قيافه ات چه شكلي مي شه ؟ آن را براي نقاشي كن و ....
7 – ضمن به وجود آوردن محيطي من و آرامش بخش درباره ي احساسات به راحتي صحبت كنيم و صداقت هيجاني را از طريق عشق بدون قيد و شرط تشويق كنيم.
8 – توجه داشته باشيم كه هيجانات نمايان شده معمولاً يك احساس ثانويه است. مثلاً وقتي با كارنامه خراب فرزندمان رو به رو مي شويم اول احساس نااميدي مي كنيم، سپس عصباني مي شويم و يا وقتي ماشين با سرعت جلوي اتومبيل ها مي پيچد، اول مي ترسيم سپس عصباني مي شويم.
9 – هيجانات منفي ما از جمع شدن نيازهاي هيجاني برآورده نشده ما به وجود مي آيد، پس بهتر است درباره هيجانات ظاهراً منفي مثل خشم گفتگو كنيم.
10 – به جاي نامگذاري افراد با صفات گوناگون( دست و پا چلفتي، ديوانه، ترسو، و ...) احساسات آنان را نامگذاري كنيم. مانند اكنون احساس خجالت مي كني، مثل اين كه خشمگين هستي، به نظر مي رسد كه احساس ترس مي كني و ...
11 - براي شناخت بهتر احساسات ديگران از دستور دادن، توهين و قضاوت و نصيحت و تهديد كردن پرهيز نموده و با گوش دادن به آنان و دقيق شدن به زبان بدن ( حالات و حركات اعضاي بدن و صورت) احساسات آن ها را شناسايي كنيم.
12 – هيجان هاي خود (مخصوصاً هيجانات منفي) را بلافاصله ابراز نكنيم.
13 – در حالات هيجاني شديد، بحث نكنيم و تصميم نگيريم چون تابع احساسات منفي خواهيم شد.
14 – در هيجان هاي مثبت و منفي يكديگر سهيم شويم.
15 – در كنترل هيجانات پرانرژي مثل خشم و تنفر از روش هاي آرميدگي عضلاني، تنفس عميق، قدم زدن ، نوشيدن آب سرد، دويدن و ... استفاده نماييم.
16 – هر گاه تصور كرديم از نظر احساسي و هيجاني احتياج به كمك و تقويت بيشتر داريم به دوستان با تجربه و يا (روانشناس و مشاور) مراجعه نماييم.
17 – سعي كنيم رفتارهاي هيجان هاي نامطلوب و سمي ( مانند خشم ، اندوه، افسردگي و ...) را به تعويق انداخته و به تدريج ترك نماييم تا از اثرات مخرب آن در امان باشيم.
18 – تأثير افكار بر احساسات و هيجانات بسيار زياد است، ضروري است با شناخت افكار و افزايش خودآگاهي هيجانات خود را بيش از پيش كنترل نماييم.
به ياد داشته باشيم كه بزه و جرم و جنايت از احساس ضعفف احساس ناكامي، احساس تحت كنترل بودن و احساس مغبون شدن به وجود مي آيد.
اسلحه وچاقو، آتش و سنگ و يا مواد مخدر، جانشين احساس محترم بودن مي گردد.
كساني كه مورد احترام قرار مي گيرند نيازي به اسلحه و چاقو براي قدرتمند شدن و يا سيگار براي احساس بزرگي و قدرت ندارند.
پس بياييم با تكريم و محبت و عشق ورزي هيجان هاي منفي را به مثبت تبديل كنيم.